Αυτοδιάθεση και δημοκρατία: μια αδιαπραγμάτευτη σχέση

Υπάρχουν ζητήματα που, σε μια ώριμη δημοκρατία, δεν επανέρχονται στο τραπέζι ως αντικείμενο «ανοιχτής συζήτησης». Όχι επειδή φοβόμαστε τον διάλογο, αλλά επειδή έχουμε ήδη απαντήσει συλλογικά, θεσμικά και ιστορικά. Το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση είναι ένα από αυτά.

Η πρόταση της Μαρίας Καρυστιανού για δημόσια διαβούλευση γύρω από την άμβλωση δεν αποτελεί έκφραση πλουραλισμού. Αποτελεί θεσμική οπισθοδρόμηση. Διότι όταν ένα κατοχυρωμένο δικαίωμα τίθεται υπό αμφισβήτηση, δεν «εμπλουτίζεται» η δημοκρατία· αποδυναμώνεται.

Η άμβλωση δεν είναι πολιτισμική άποψη, ούτε ηθική στάση προς διαπραγμάτευση. Είναι πυρήνας της προσωπικής ελευθερίας της γυναίκας. Είναι το δικαίωμα να αποφασίζει η ίδια για το σώμα της, τη ζωή της, το μέλλον της – χωρίς επιτροπές, χωρίς πλειοψηφίες, χωρίς την έγκριση τρίτων. Όσοι προτείνουν «να το ξαναδούμε» υποκρίνονται ουδετερότητα. Στην πραγματικότητα, επαναφέρουν μια παλιά και επικίνδυνη λογική: ότι το σώμα της γυναίκας δεν της ανήκει πλήρως. Ότι μπορεί να τεθεί υπό κοινωνικό έλεγχο, υπό δημόσια κρίση, υπό ιδεολογικό ζύγισμα.

Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοιες προτάσεις εμφανίζονται σε μια περίοδο όπου διεθνώς αναπτύσσονται συντηρητικά και αντιδραστικά ρεύματα που επιχειρούν να ξηλώσουν δικαιώματα δεκαετιών. Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε «αθώα συζήτηση» λειτουργεί ως κανονικοποίηση της αμφισβήτησης.

Σε αυτό το πεδίο, ο ρόλος του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής από το 1986 υπήρξε και παραμένει καθοριστικός. Ήταν η πολιτική δύναμη που μετέτρεψε την αυτοδιάθεση των γυναικών από κοινωνικό αίτημα σε θεσμική πραγματικότητα. Που συνέδεσε τα ατομικά δικαιώματα με τη δημοκρατία, τη δημόσια υγεία και την κοινωνική πρόοδο. Που δεν δίστασε να συγκρουστεί με τον συντηρητισμό για να κατοχυρώσει ελευθερίες.

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παριστάνει ότι ξεκινά από το μηδέν. Το δικαίωμα στην άμβλωση είναι κατοχυρωμένο νομικά, συνταγματικά θωρακισμένο μέσω της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και απολύτως συμβατό με το ευρωπαϊκό πλαίσιο δικαιωμάτων. Δεν είναι παραχώρηση. Είναι κατάκτηση. Η επίκληση της ιδιότητας της γυναίκας ή της επιστημονικής ιδιότητας δεν αρκεί για να νομιμοποιήσει πολιτικά επικίνδυνες θέσεις. Οι ιδέες κρίνονται από το αποτέλεσμά τους. Και το αποτέλεσμα εδώ είναι σαφές: άνοιγμα της πόρτας σε περιορισμούς, ενοχοποίηση, στιγματισμό και έλεγχο.

Η αυτοδιάθεση του σώματος δεν μπαίνει σε δημόσια ακρόαση. Δεν εξαρτάται από κοινωνικές ισορροπίες ούτε από ιδεολογικές πλειοψηφίες. Είναι αδιαπραγμάτευτη. Σε μια σύγχρονη δημοκρατία, ο ρόλος της πολιτείας δεν είναι να ρωτά αν μια γυναίκα «δικαιούται» να αποφασίσει. Είναι να διασφαλίζει ότι μπορεί να το κάνει με ασφάλεια, ισότητα και αξιοπρέπεια.

Ό,τι λιγότερο από αυτό δεν είναι διάλογος.

Είναι οπισθοχώρηση.

Περισσότερα στο link: